छत्रपती संभाजी महाराज आणि महाराणी येसूबाईंच्या लाडक्या कन्या 'भवानीबाई

 "शृंगारपूरच्या राजवाड्यात कन्यारत्न जन्माला आले! ४ सप्टेंबर १६७८:

छत्रपती संभाजी महाराज आणि महाराणी येसूबाईंच्या लाडक्या कन्या 'भवानीबाई' यांचा मंगल जन्म आणि जीवनप्रवास!"

शंभूकन्येचा जाज्वल्य वारसा...

शृंगारपुरात शंभूकन्येचे आगमन: भवानीबाईंचा जन्म!

४ सप्टेंबर १६७८... भाद्रपद वद्य चतुर्दशी, शके १६०० (कालयुक्त संवत्सर), बुधवार!

हा इतिहास आहे सह्याद्रीच्या कुशीत शंभूराजांच्या घरात उमललेल्या एका तेजस्वी फुलाचा! कोकणातील निसर्गरम्य संगमेश्वर परिसरातील 'शृंगारपूर' येथे पिलाजी राजेशिर्के यांच्या ऐतिहासिक वाड्यात छत्रपती संभाजी महाराज आणि महाराणी येसूबाई यांच्या पोटी कन्यारत्न जन्माला आले.

स्वराज्याची कुलदेवता आई तुळजाभवानीच्या आशीर्वादाने जन्मलेल्या या तेजपुंज बालिकेचे नाव 'भवानीदेवी' (भवानीबाई) असे ठेवण्यात आले!

शंभूराजांची लाडकी लेक आणि मुघल कैदेतील खडतर काळ

छत्रपती संभाजी महाराज आणि महाराणी येसूबाई यांना दोन अपत्ये झाली— थोरली कन्या भवानीबाई आणि धाकटे पुत्र छत्रपती शाहू महाराज.

शंभूराजांच्या बलिदानानंतर (१६८९) जेव्हा मुघलांनी रायगडाला वेढा घातला, तेव्हा महाराणी येसूबाई आणि बाल शाहू महाराजांसोबत भवानीबाईंनीही मुघल छावणीत अत्यंत खडतर, संयमी आणि स्वाभिमानी नजरकैदेचा काळ अनुभवला. मुघल कैदेतही त्यांनी आपल्या वडिलांचा आणि भोसले कुळाचा बाणा कधीही ढळू दिला नाही!

महाडिक घराण्याशी विवाह आणि तारळेचे वैभव!

स्वराज्य संकल्पक शहाजीराजांच्या काळापासून भोसले घराण्याशी एकनिष्ठ असणाऱ्या 'महाडिक' घराण्यातील शूर सरदार शंकराजी महाडिक यांच्याशी भवानीबाईंचा शुभविवाह संपन्न झाला.

जिंजीच्या रक्षणात योगदान: शंकराजी महाडिक यांनी दक्षिण भारतात जिंजीचा किल्ला स्वराज्यात सुरक्षित राहावा यासाठी अतोनात प्रयत्न केले.

शाहू महाराजांचे अथांग बहिणप्रेम: मुघल कैदेतून सुटून गादीवर आल्यानंतर छत्रपती शाहू महाराजांचे आपल्या थोरल्या बहिणीवर— भवानीबाईंवर जीवापाड प्रेम होते. शाहूराजांनी भवानीबाईंना तब्बल २४ गावांची सनद आणि ७० हून अधिक वाड्यांची जहागीर अत्यंत आदराने बहाल केली!

वारसदार: भवानीबाईंना दुर्गोजी आणि अंबाजी ही दोन मुले झाली.

सातारा जिल्ह्यातील तारळे गाव: आजही टिकून असलेला वारसा!

सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील 'तारळे' हे गाव राजे महाडिक आणि भवानीबाईंच्या इतिहासाची साक्ष देत आजही उभे आहे:

ऐतिहासिक आठ वाडे: तारळे गावात महाडिक घराण्याचे ८ ऐतिहासिक वाडे आजही दिमाखात उभे असलेले पाहायला मिळतात.

पवित्र समाधी: तारळे गावात दोन नद्यांच्या संगमावर महासती भवानीबाईंची पवित्र समाधी आजही भोसले-महाडिक घराण्याच्या त्या अथांग वारशाची साक्ष देते.

संदर्भ : शिवचरित्र प्रदीप,संभाजी

शंभूकन्या भवानीबाईंच्या पावन स्मृतीस आणि छत्रपती संभाजी महाराज-महाराणी येसूबाईंच्या चरणी कोटी कोटी प्रणाम!