चंदेरीवर मराठ्यांचे वर्चस्व....!!
चंदेरी म्हटलं की आज सर्वात आधी आठवतो तो चंदेरी कापड. शेकडो वर्षांपासून चंदेरीची ओळख याच कापडामुळे आहे. राजघराणी, सरदार आणि मराठा दरबारात चंदेरी कापडाला मोठा मान होता. खास करून शिंदेशाही पगडी बांधण्यासाठी चंदेरी कापड वापरले जात असे. आजही पारंपरिक शिंदेशाही पगडीमध्ये याच कापडाची परंपरा दिसून येते.
हेच चंदेरी एकेकाळी मराठ्यांच्या मोहिमेचे केंद्र बनले.
एप्रिल १७८२ मध्ये महादजी शिंदे यांनी चंदेरीची मोहीम आखली. त्या वेळी चंदेरीवर राजा राजधर राज्य करत होता. महादजींनी ग्वाल्हेर आणि गोहद येथे फौजेचा तळ ठोकला आणि तेथून मोहिमेची तयारी सुरू केली.
या मोहिमेची जबाबदारी बळवंतराव धोंडदेव नायगावकर यांच्यावर सोपवण्यात आली. त्यांच्या सोबत कडवी गोसाव्यांची फौज देण्यात आली. मराठ्यांनी चंदेरीवर चाल करून राजा राजधराचा पराभव केला आणि चंदेरीचा किल्ला आपल्या ताब्यात घेतला.
यानंतर महादजी शिंदे यांनी रामचंद्रधर राजे यांना चंदेरीच्या गादीवर बसवले. चंदेरीसोबत आसपासच्या आणखी पाच-सात गढ्याही मराठ्यांच्या ताब्यात आल्या आणि त्या भागातून चौथ वसूल करण्यात आली.
चंदेरीचा किल्ला जिंकला, चंदेरीची गादी बदलली आणि चंदेरीच्या राजकारणावर मराठ्यांचा अधिकार बसला. उत्तर हिंदुस्थानात महादजी शिंदे यांचा दरारा किती वाढला होता, याचा हा महत्त्वाचा पुरावा आहे.
संदर्भ: The Great Maratha — एन. जी. राठोड.
No comments:
Post a Comment