मराठा छावणीवर हल्ला करणाऱ्या जाटांना महादजी शिंदेंचा सज्जड दणका..!!

 

मराठा छावणीवर हल्ला करणाऱ्या जाटांना महादजी शिंदेंचा सज्जड दणका..!!

उत्तर हिंदुस्थानात मराठ्यांची सत्ता पुन्हा उभी राहत असताना महादजी शिंदे दिल्लीच्या मोहिमेवर होते. दिल्लीकडे कूच करताना मराठा फौज अनेक ठिकाणी मुक्काम करत पुढे सरकत होती. अशाच वेळी जाटांच्या ताब्यातील नूहगड आणि आसपासच्या गढ्यांमधून मराठा छावणीवर हल्ला करून सामानाची लूट करण्यात आली. ही घटना महादजी शिंदे यांनी अजिबात दुर्लक्षित केली नाही.

या घटनेची पार्श्वभूमी समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. ऑक्टोबर १७७१ मध्ये महादजी शिंदे दिल्लीच्या दिशेने पुढे जात होते. त्या वेळी नूहगड (Nuh-garh) आणि जवळच्या दोन-तीन गढ्यांतील जाट सैनिकांनी मराठा छावणीवर धाड टाकली आणि सामान लुटून नेले.

महादजी शिंदे यांनी लगेच मोहीम उघडली. मराठा फौज नूहगडकडे वळली आणि गढीवर जोरदार हल्ला चढवला. नूहगड आणि आसपासच्या गढ्या मराठ्यांनी जिंकून घेतल्या. छावणीची लूट करणाऱ्या सैनिकांवर महादजींनी कोणतीही दया दाखवली नाही. समकालीन फारसी पत्रात स्पष्ट शब्दांत लिहिले आहे की त्या गढ्यांतील सैनिकांना तलवारीच्या धारेवर मारण्यात आले.

ही कारवाई पूर्ण झाल्यानंतर २३ ऑक्टोबर १७७१ रोजी चंद्रग्रहणाच्या दिवशी महादजी शिंदे यांनी गंगा नदीत स्नान केले. धार्मिक विधी पूर्ण करून ते मुघल बादशहा शाह आलम दुसरा याच्या भेटीसाठी रवाना झाले. बादशहाने त्यांना खास बोलावणे पाठवले होते.

नूहगडची ही मोहीम महादजी शिंदे यांच्या युद्धपद्धतीचे एक वेगळे उदाहरण आहे. मराठा छावणीवर हल्ला करणाऱ्याला त्यांनी तात्काळ उत्तर दिले आणि दिल्लीच्या मोहिमेपूर्वी आपल्या मागील भागातील धोका पूर्णपणे दूर केला.

संदर्भ : Persian Records of Maratha History, Vol. I – Delhi Affairs (1761–1788), जदुनाथ सरकार, Letter A 20c (७ नोव्हेंबर १७७१), पृष्ठ ४५