तळेगावच्या लढाईत मराठ्यांचा इंग्रजांवर दणदणीत विजय..!!
अठराव्या शतकात मराठे आणि इंग्रज यांच्यात सत्तेसाठी संघर्ष सुरू झाला होता. मुंबईतील इंग्रजांनी रघुनाथरावांना सोबत घेऊन पुणे ताब्यात घेण्याचा प्रयत्न केला. पण तळेगावची लढाई मराठ्यांच्या बाजूने गेली आणि इंग्रजांना मोठा पराभव स्वीकारावा लागला. या विजयाची बातमी कलकत्त्यापर्यंत पोहोचली आणि गव्हर्नर जनरल वॉरन हेस्टिंग्ज याचीही झोप उडाली, अशी नोंद त्या काळातील पत्रात सापडते.
तळेगावच्या लढाईची पार्श्वभूमी समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. इंग्रजांची फौज रघुनाथराव दादांना सोबत घेऊन पुण्याकडे निघाली होती. भोर घाट ओलांडून ते तळेगाव येथे येऊन थांबले. मराठे योग्य संधीची वाट पाहत होते.
मराठ्यांनी भोर घाटाच्या पायथ्याशी इंग्रजांचा दारूगोळ्याचा साठा पेटवून दिला. दारूगोळा उडाल्यानंतर इंग्रजांच्या छावणीत मोठी गोंधळ उडाली. रघुनाथराव आणि इंग्रजांनी आपला तळ सोडून माघार घेतली. या पळापळीत रघुनाथराव पकडले गेले आणि इंग्रजांच्या पलटणींचा मोठा पराभव झाला.
या पराभवाची बातमी कलकत्त्यात पोहोचताच इंग्रज अधिकारी घाबरले. गव्हर्नर जनरल वॉरन हेस्टिंग्ज यालाही या बातमीचा मोठा धक्का बसला. मराठ्यांनी इंग्रजांना दिलेला हा धक्का कलकत्त्यापर्यंत पोहोचला होता, याची नोंद सेवकराम यांनी २६ मार्च १७७९ रोजी कलकत्त्यातून पाठवलेल्या पत्रात केली आहे.
तळेगावचा विजय हा मराठा–इंग्रज संघर्षातील पहिल्या मोठ्या विजयांपैकी एक मानला जातो. या लढाईनंतर इंग्रजांना मराठ्यांशी तह करावा लागला आणि मराठ्यांचे सामर्थ्य पुन्हा एकदा संपूर्ण हिंदुस्थानात दिसून आले.
संदर्भ: Persian Records of Maratha History, Vol. I – Delhi Affairs (1761–1788), जदुनाथ सरकार, Letter A 57a (सेवकराम यांचे कलकत्त्यातून पत्र, २६ मार्च १७७९), पृष्ठ ९६
No comments:
Post a Comment