पाटील ए हिंदुस्थान श्रीमंत महादजी शिंदे....!!
१७४५ ते १७६१ हा काळ मराठा साम्राज्याच्या राज्य विस्ताराचा सुवर्णकाळ मानला जातो. याच काळात महादजी शिंदे यांनी लष्करी मोहिमांमध्ये आपला दबदबा निर्माण करण्यास सुरुवात केली. या पंधरा-सोळा वर्षांच्या काळात त्यांनी जवळपास ५० लढायांचे नेतृत्व केले किंवा त्यात हिरिरीने सहभाग घेतला. मालवा, राजपुताना, बुंदेलखंड, मारवाड (१७४७) आणि हिम्मत नगर (१७४७) यांसारख्या अनेक मोहिमा त्यांनी गाजवल्या. ब्रिज, दोआब, रोहिलखंड, दिल्ली, कुंजपुरा तसेच पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धातही त्यांचा मोठा सहभाग होता. त्यांच्या सुरुवातीच्या कारकिर्दीतील चंद्रावती गंज (१७४६), फतेहाबाद (१७४६) आणि बडी साद्री या लढाया विशेष महत्त्वाच्या मानल्या जातात. या मोहिमांमधून मिळालेल्या युद्धनीतीच्या अनुभवावरच त्यांनी पुढे मोठे साम्राज्य उभे केले.
पुढे महादजी बाबांनी परकीय इंग्रजांनाही धूळ चारली. पहिल्या इंग्रज-मराठा युद्धात ब्रिटिशांचा दारुण पराभव झाल्यानंतर १६ जानेवारी १७७९ रोजी ऐतिहासिक 'वडगावचा तह' झाला. या तहानुसार ईस्ट इंडिया कंपनीला १७७३ पासून त्यांनी मिळवलेला सर्व प्रांत मराठ्यांना परत करावा लागला. यामध्ये साष्टी, ठाणे आणि जवळपास संपूर्ण गुजरात पुन्हा मराठा साम्राज्याच्या ताब्यात आला. एवढेच नाही तर, महादजींनी ब्रिटिशांकडून युद्धाचा खर्च म्हणून तब्बल ४१,००० रुपये युद्धखंडणी देखील वसूल केली.
याच विजयासोबत मराठा साम्राज्यातील अंतर्गत बंडखोरीही त्यांनी मोडून काढली. इंग्रजांच्या आश्रयाला गेलेल्या रघुनाथराव (राघोबादादा) यांना मराठ्यांच्या स्वाधीन करण्याचे या तहात ठरले होते. त्यानुसार १८ जानेवारी १७७९ रोजी रघुनाथराव आणि त्यांच्या सैन्याला पकडण्यात आले. तसेच महादजींनी राजकारणात मुरलेल्या सखाराम बापूंचाही पराभव करून त्यांची रवानगी थेट सिंहगडाच्या तुरुंगात केली.
महादजी बाबांचा हा मुत्सद्दीपणा, राजकीय समज आणि पराक्रम खऱ्या अर्थाने मराठा साम्राज्याचे किती महान होते, याची साक्ष देतो.
No comments:
Post a Comment