पानिपत-जेव्हा महादजी मृत्यूच्या दारात होते...

 पानिपत-जेव्हा महादजी मृत्यूच्या दारात होते...

१४ जानेवारी १७६१. पानिपतचे रणांगण रक्ताने न्हाऊन निघाले होते. मराठ्यांचा पराभव झाला होता आणि मराठा सैन्याची मोठी कत्तल झाली होती. अशा वेळी जे काही मोजके मराठा सरदार जिवंत राहिले, त्यात महादजी शिंदे एक होते. पण तेही सुरक्षित नव्हते. या भीषण लढाईत त्यांच्या पायाला गंभीर जखम झाली होती आणि ते रणांगणावर बेशुद्ध अवस्थेत पडले होते.

मृत्यू अगदी समोर उभा होता. रणांगणावर सर्वत्र मृतदेह पडले होते. अशाच वेळी रणेखान नावाचा एक पाणक्या तेथे आला. जखमी सैनिकांना पाणी पाजत असताना त्याला एक मराठा सरदार जखमी अवस्थेत दिसला. जवळ जाऊन पाहिले असता तो सरदार महादजी शिंदे असल्याचे त्याच्या लक्षात आले. रणेखानने क्षणाचाही विलंब न करता महादजींना रणांगणातून सुरक्षित बाहेर काढले आणि त्यांच्या प्राणांची रक्षा केली.

पानिपतच्या त्या पराभवानंतर महादजींनी पुन्हा स्वतःला सावरले. ज्या महादजींना शत्रूंनी संपलेले समजले होते, त्याच महादजींनी पुढील काही वर्षांत उत्तर हिंदुस्थानात मराठ्यांचे वर्चस्व पुन्हा निर्माण केले. दिल्लीच्या तख्तावर मराठ्यांचा प्रभाव पुन्हा प्रस्थापित केला आणि पानिपतच्या पराभवाचा डाग आपल्या पराक्रमाने पुसून काढला.

पानिपतच्या रणभूमीवर मृत्यूला हरवणाऱ्या महादजी शिंद्यांनी पुढे आपल्या पराक्रमाने मराठा साम्राज्याचे वैभव पुन्हा उंचावले.

संदर्भ : The Great Maratha: Mahadji Scindia,एन जी राठोड पृष्ठ क्र. ३