पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धात मराठा साम्राज्याची मोठी हानी झाली. हे साम्राज्य आता लयाला जाणार, असे शत्रूंना वाटत असतानाच सह्याद्रीच्या क्षितिजावर महादजी शिंदे यांच्या रूपाने एका नव्या आशेचा सूर्योदय झाला. महादजी बाबांनी केवळ या मोडकळीस आलेल्या साम्राज्याला मोठा आधारच दिला नाही, तर छत्रपती शिवाजी महाराजांनी पाहिलेले हिंदवी स्वराज्याचे आणि दिल्लीच्या तख्तावर मराठ्यांचा दबदबा निर्माण करण्याचे स्वप्न खऱ्या अर्थाने साकार केले.
महादजी हे अत्यंत शूर, पराक्रमी आणि युद्धनीतीमध्ये कमालीचे निपुण होते. त्यांची आपल्या शत्रूंच्या हालचालींवर कायम बारीक आणि कटाक्ष नजर असायची. शत्रू नेमका काय विचार करत आहे, हे ते आधीच ओळखत असत. रणांगणावर युद्ध करण्यात ते जेवढे कुशल होते, तेवढेच ते राजकारणातही धुरंदर होते. राजकारणातील डावपेच आणि मुत्सद्देगिरीच्या जोरावर त्यांनी उत्तरेत मराठ्यांचे वर्चस्व पुन्हा प्रस्थापित केले.
त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा आणि कौशल्याचा एक अत्यंत खास पैलू म्हणजे त्यांचे अश्वदलावरील प्रेम आणि अभ्यास. महादजी शिंदे यांचे आपल्या घोडदळावर अत्यंत बारीक लक्ष असायचे. केवळ घोड्यांच्या टापांचा आवाज ऐकून ते आपले घोडेस्वार कोणते आणि शत्रूचे घोडेस्वार कोणते, हे अचूक ओळखत असत.यावर त्यांनी अश्वफल नावाचा ग्रंथही लिहिला होता, त्यांच्या या विलक्षण क्षमतेमुळे युद्धभूमीवर त्यांना नेहमीच एक पाऊल पुढे राहता येत असे.
महादजींच्या तलवारीची धार आणि चालवण्याची पद्धत खरोखरच अद्वितीय होती. रणभूमीवर त्यांच्या शस्त्रांचा होणारा खणखणाट शत्रूंच्या मनात धडकी भरवत असे. त्यांच्या याच अफाट शौर्यामुळे आणि त्यांनी गाजवलेल्या अतुलनीय पराक्रमामुळे त्यांना अनेक मानाच्या बिरुदांनी सन्मानित करण्यात आले. लोक त्यांना आदराने रणगाजी, रणवीर, रणधुरंदर, महाबली, महावीर, महाप्रतापी आणि महायोद्धे अशा अनेक नावांनी ओळखू लागले. मराठा साम्राज्याचा हा आधारस्तंभ इतिहासात कायमचा सुवर्णाक्षरांनी कोरला गेला आहे.
No comments:
Post a Comment